Interview met Ben Van Nespen

Stacks Image 3549
Proficiat Ben met je cd. Wij waren aanwezig op het inspelingsconcert en het klonk geweldig. Hoe ben je ertoe gekomen om op dit instrument een cd op te nemen?

Dank u zeer! In feite kwam de vraag niet van mij, maar van de vzw Octave, de Turnhoutse orgelvereniging – die trouwens schitterend werk levert én een talrijk publiek weet aan te trekken! - rond Nico Declerck. Enkele jaren geleden had ik in de St-Pieterskerk al een orgel- en klavecimbelrecital gespeeld, in een emotioneel zeer intense periode, vlak na de geboorte van mijn dochter. Dat concert viel blijkbaar in de smaak, want tijdens de zomer van 2012 kreeg ik een e-mail van Nico met de vraag of ik misschien een cd wou opnemen in Turnhout… Ja, zo’n uitnodiging sla je dan natuurlijk niet af.

Op het programma staan o.a. werken van Georg Muffat, Juan Cabanilles, Jacques Boyvin, Domenico Scarlatti, Dietrich Buxtehude en Johann Sebastian Bach. Met wat hou je allemaal rekening bij het samenstellen van een cd?

Voor deze opname was het orgel in kwestie het uitgangspunt. Dus wou ik natuurlijk in eerste instantie een programma samenstellen dat bij dit instrument past. Maar dat is bij dit orgel niet zo evident als het lijkt. Men spreekt wel vaak over het zogenaamde “Le Royer-orgel uit 1662”, maar sinds de laatste restauratie is het noch een “Le Royer” (o.a. geen middentoonstemming of kort octaaf), noch een 18de-eeuws, noch een nieuw instrument, maar “iets tussenin”, om het zo maar te zeggen. Wel laat dit instrument vele stijlen toe, dus heb ik ervoor gekozen om muziek uit verschillende Europese landen aan bod te laten komen. Natuurlijk kan je dan zeggen dat het geen “echt” Spaans orgel is, of geen “ideaal” instrument om bijvoorbeeld Bach op te spelen enzovoort, maar toch vind ik dat elk stuk uit mijn programma op één of andere manier bij het orgel past. Een tweede belangrijk punt bij de keuze van het repertoire was, dat zoveel mogelijk kleuren van het orgel aan bod moesten komen (dus niet een opeenvolging van vooral plenum-registraties, wat je helaas wel eens op concerten meemaakt…). Mijn doel was van geen enkele registercombinatie in zijn geheel meer dan één keer te gebruiken, en daar ben ik (als ik me goed herinner) in geslaagd…
De opname zelf, hoe gaat dat in zijn werk? Neem je ’s nachts op? Heb je registranten nodig? Wie was de opnameleider? Neem je alles in 1 track op of wordt hier en daar nog wat geknipt en geplakt?

Het ideaal waar je als uitvoerder van droomt, is natuurlijk dat je gewoon alles één keer kan doorspelen, en dat een uur later de hele cd is “ingeblikt”…. Zoals iedereen wel zal weten, is de werkelijkheid anders. Je speelt anders voor een microfoon, dan voor een publiek, omdat er een ander soort van concentratie aanwezig is dan in een concert. Bovendien is er bij een opname ook meer ruimte om dingen uit te proberen. Deze opname is begin juli gemaakt, op twee avonden telkens vanaf ongeveer half acht tot één uur ’s nachts. De opnameleider was de onvermoeibare Nico Declerck, daarnaast was ook orgelbouwer Joris Potvlieghe tijdens beide sessies aanwezig om hier en daar nog wat bij te stemmen. Sommige stukken zijn per “take” telkens in zijn geheel opgenomen, maar zeker de langere stukken hebben we in meerdere porties verdeeld, vooral om het geluid van de registermechaniek bij het omregistreren niet te laten horen. Gelukkig hebben we deze keer geen enkel moment last gehad van lawaai buiten. Dat was wel anders bij mijn eerste opname…

Heb je al eerder een cd opgenomen?


Jawel, da’s een hele geschiedenis… Een tijdje geleden heb ik Bachs Inventionen en Sinfonia’s opgenomen, op een klavecimbel gebouwd door Geert Karman, een Nederlander die momenteel in Portugal woont. Hij had mij gevraagd om een cd te maken op zijn kopie van een origineel instrument van Fleischer (Hamburg, rond 1710). Voor de opname zorgde een kennis van hem uit Keulen die al eerder een opname (van een uitzonderlijke klankkwaliteit, trouwens) had gemaakt van een klavichord van Geert. Na de opnamesessies vroeg die mij om zelf per stuk de takes te selecteren. Op zich geen probleem, maar met twee jonge kinderen in huis en een lesopdracht in 4 scholen is het heel moeilijk om tijd te maken om geconcentreerd naar opnames te luisteren (en welke muzikant luistert graag naar zijn eigen spel…). Ik heb ondertussen alles beluisterd, maar ben nog bezig een soort draaiboek samen te stellen voor de montage, zodat het monteren zelf op korte tijd kan gebeuren. Hoe we daar dan uiteindelijk een cd van gaan maken, moeten we nog concreet bekijken. Wat mij betreft, zal die cd er zeker komen, maar wanneer kan ik nu nog niet zeggen… Verder ben ik nog te horen als basso continuo-speler op enkele opnames van o.a. Anima Eterna, Currende en Oltremontano.

Staan er in de nabije toekomst nog belangrijke projecten op stapel (wedstrijden, concerten, opnames,...) ?

Momenteel is het eerder rustig, maar ik heb wel vele ideeën voor mogelijke projecten in mijn hoofd, te veel eigenlijk. Onlangs realiseerde ik me dat ik twintig jaar geleden mijn eerste soloconcert speelde (dat was Messiaens “Nativité” in Hoogstraten) en dat ik mijn eigen klavecimbel (dat twintig jaar oud is) nu tien jaar bezit. Dus ben ik aan het nadenken over een gelegenheid om dat ergens te vieren met een klavecimbelrecital op mijn instrument. Nog enkele plannen: de laatste jaren heb ik het hele orgelwerk van Hugo Distler ingestudeerd – muziek die je in Vlaanderen bijna nooit hoort, volgens mij onterecht – en ik ben bezig hetzelfde te doen met Jehan Alain. Dus dat zou ik natuurlijk graag wat meer op concerten spelen. Verder wil ik nog meer Belgische symfonische orgelmuziek studeren (alles van Joseph Jongen bijvoorbeeld), en er zijn nog een paar interessante Vlaamse hedendaagse stukken (van bijvoorbeeld Frans Geysen, Lucien Posman, Frank Nuyts) die ik misschien ooit eens zou willen opnemen…


(Het Orgel in Vlaanderen, Informatieblad rond Vlaamse Orgelcultuur, jaargang 13, nummer 49, 2013, p. 4-5)